Sakha isizwe

IMPI YASE SUDAN IYINKOMBA YOKUNGASEBENZI KWEZINHLAKA ZOKUTHULA EZWENIKAZI LASE AFRIKA.

NGUMNUMZANE: Callistus Bheki Nkwanyana.Isithombe.SITHUNYELWE

UKWAHLUKAHLUKANA kwezinhlaka ezibhekelele ukuthula emazweni ase Afrika
ziyimbangela yokuqhubeka kwezimpi emazweni ase Afrika. Ingxenye yamazwe ase
Ningizimu angaphansi kwenhlangano ezibiza nge Southern Development Community(SADC).
Leliqoqo linamazwe abalelwa eshumini nesithupha(16). Lamazwe ahlanganisa i Angola,
Democratic Republic of Congo, Madagascar, Mozambique, South Africa, Zimbabwe,
Botswana , Kingdom of Eswatini, Malawi, Namibia, Tanzania, Comoros, Lesotho, Mauritius,
Seychelles, and Zambia. Ngase Ntshonalanga Afrika(West), sinamazwe ayishumi
nanhlanu(15) azibiza nge Economic Community of West African States(ECOWAS), lamazwe
sithola Benin, Burkina Faso, Cabo Verde, Cote d`lvore, The Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-
Bissau, Liberia, Mali, Niger, Nigeria, Senegal, Siera Leone and Togo. Ngase
mpumalanga(East) sineqoqo elizibiza nge Intergovernmental Authority on
Development(IGAD), kuleliqoqo kunamazwe ayisishiyagalombili(8, Djibout, Ethopia, Kenya,
Somalia, Southern Sudan, Sudan, Uganda, kanye ne Elritrea. Kunelinye iqoqo elizibiza nge
Community of Sahel-Sharan Satates(CEN-SAD), kuleliqoqo, kubuye kube namazwe akhona
kwamanye amaqoqo. Lianamzawe abalelwa emashumini amabili nanhlanu(25), kukhona i
Central African Republic(CAR), Chad, Comoros, Djibouti, Eritrea, , Somalia, Sudan, Egypt,
Libiya, Morocco, Tunisia, Benin, Burkina Faso, Cote d`lvoire, Gambia, Ghana, Guinea,
Guinea-Bissau, Mali, Mauritania, Niger, Nigeria, Senegal, Siera Leone kanye ne Togo.
Lamazwe ayinhlanganisela yamazwe ase Nyakatho(North), Ntshonalanga (West),
Maphakathi ne Afrika(Central Afrika) kanye ne Mpumalanga (East) Afrika. Iqoqo elizibiza nge
Common Market for Eastern and Southern Africa(COMESA), leliqoqo linamazwe
angamashumi amabili nanye(21) okuyi Burundi, Comoros, Democratic Republic of Congo,
Djibouti, Egypt, Eritrea, Eswatini, Ethopia, Kenya,Libiya, Madagascar, Malawi, Mauritius,
Rwanda, Sechylles, Somalia, Sudan, Tunisia, Uganda, kanye ne Zambia. Kuneqoqo elizibiza
nge Arab League, leliqoqo linamazwe angamashumi amabili nambili(22). Nalo leliqembu
lixube amanye amazwe akhona kwamanye amaqoqo. Kuleliqembu kukhona i Algeria,
Bhrain, Comoros, Djibouti, Egypt, Iraq, Jordan, Kuwait, Libanon, Libiya, Mauritania,
Morocco, Oman, Palestine, Qatar, Saudi Arabia, Somalia, Sudan, Syria, Tunisia, United Arab
Emirates kanye ne Yemen. Okumele sikwazi kuleliqoqo ukuthi emazweni angamashumi
amabili, amazwe ayishumi kuphela ase Afrika, lamazwe i Algeria, Comoros, Djibouti, Egypt,
Libiya, Mauritania, Morocco, Somalia, Sudan kanye ne Tunisia.
OKWENZA ngibalule lamaqoqo amazwe ase Afrika, ukukhombisa ubulikhuli bokuxazulula
izinxabano zamazwe ase Afrika ngenxa yalamaqoqqo. Lamaqoqo anemiqomo
eyahlukahlukene ngobuqoqo. Into elikhuni ukuthola amanye amazwe ekwelinye iqoqo
aphinde futhi abe kwelinye iqoqo. Lokhu kukodwa kwenza kubelukhuni ukuthatha izinqumo
ezingeke zizanyazanyiswe. Izwe lase Sudan lingaphansi kweqoqo lamazwe azibiza nge
Intergovernmental Authority on Development(IGAD). Kuleliqoqo, kunamazwe
ayisishiyagalolunye. Inkinga enkulu ngalamaqoqo iningi lawo liphinde libe kwamanye
amaqoqo anemigomo nezinhloso ezingefani. Leliqoqo liyazama ukwakha ukuthula ezweni
lase Sudan lisebenzisana ne African Union(AU) kodwa kunhlanga zimuka nomoya.

Inhlangano yezizwe (United Nations) ilekelelwa yizwe lase Japan ngezimali, iyazama
ukwakha isixazululo sokuthula esizoqhamuka kubantu base Sudan. Inkinga enkulu kungaba
isixazululo esiphuma ngaphandle esingeke sanelise wonke umuntu. Kubalulelekile ukusiza
abantu base Sudan ukuthi bazitholele bona isixazululo. Amazwe ayisishiyagalombili
ayinxenye ye Intergovernmental Authority on Development(IGAD) awanamandla
okuxazulula izinkinga zawo. Uma elinye iqoqo lithatha iziqumo, kuyaye kube namanye
amazwe angahambisani nalezozinqumo ngenxa yokuthi aphinde abe kwamanye amaqoqo.
Uma ubuka i Sudan iyingxenye yamaqoqo amane, iyingxenye ye Intergovernmental
Authorty on Development(IGAD), iyingxenye ye COMESA, iphinde ibe yingxenye ye ARAB
LEAGUE, iphinde ibe yingxenyeye CEN-SAD, konke lokhu kwenza kube lukhuni ukuxazulula
inkinga yase Sudan.
Ngokuzayo sizobuka ukuthi imaphi amazwe adala ukubhebhetheka kwempi ezweni lase
Sudan kanti futhi azuzani ngalempi.

Mnumzane: Callistus Bheki Nkwanyana
Uneziqu ze: Masters in Governance and Political Transformation
Wayengumqondisi: KZN office of the Premier: Community Partnership and Moral
Regeneration
Ungumbhali wezincwadi:
1. “Talking to yourself, the journey to self-discovery”
2. “Understanding my daughters as their father”
Uyatholakala ku: nkwanyanacb60@gmail.com /0665445466 Ucingo / WhatAPP

Related Articles

Back to top button